Một sợi dây sắt đơn giản có thể làm được gì? Trong tay những nghệ nhân lành nghề của Zigong, những người kế thừa di sản văn hóa phi vật thể về điêu khắc dây thép để làm đèn lồng, nó có thể biến thành gân cốt, tinh thần và linh hồn của Tôn Ngộ Không.
Mới đây, Hualong Technology đã hoàn thành một tác phẩm điêu khắc Tôn Ngộ Không bằng dây thép. Đằng sau tác phẩm này là một hành trình gần một tháng trời vượt qua mọi giới hạn. Và cốt lõi của thử thách chính là một đoạn dây thép số 16, mỏng hơn cả ruột bút bi.
Nghệ thuật điêu khắc dây thép là một nghề thủ công bậc thầy trong nghệ thuật truyền thống làm đèn lồng Zigong. Năm 2007, nghề này được ghi vào danh sách Di sản Văn hóa Phi vật thể của tỉnh Tứ Xuyên. Dựa trên ý tưởng tạo hình bằng các dải tre đan, kỹ thuật này thay thế tre bằng dây thép, biến các thiết kế hai chiều thành hình khối ba chiều thông qua các công đoạn tạo hình, hàn, sơn và các công đoạn khác. Thử thách cốt lõi của điêu khắc dây thép nằm ở việc sử dụng dây thép để "khắc" ra những hình dạng chính xác. Theo bản vẽ chi tiết, các nghệ nhân xây dựng khung ba chiều bằng dây thép, kiểm soát cẩn thận độ cong và độ căng của từng đường uốn.
Đối với dự án Tôn Ngộ Không đặc biệt này, việc lựa chọn vật liệu càng làm tăng thêm độ khó — dây sắt số 14 và số 16, trong đó loại số 16 được sử dụng nhiều nhất và khó chế tác nhất. Dây càng mỏng thì càng dễ uốn nặn — nhưng cũng càng dễ bị biến dạng và khó kiểm soát hơn. Phần lớn biểu cảm khuôn mặt, kết cấu lông và chi tiết áo giáp của Tôn Ngộ Không được chế tác bằng dây sắt số 16. Chỉ cần một chút không đều lực ấn của kìm từ người thợ, đường cong sẽ bị biến dạng — buộc họ phải tháo ra và làm lại từ đầu.
Nếu như công đoạn tạo hình là bộ khung, thì hàn là quá trình quan trọng "nối" vô số các chi tiết dây riêng lẻ thành một tổng thể thống nhất. Kiểm soát nhiệt độ trong quá trình hàn cũng là một chi tiết quyết định sự thành bại. Dây kim loại cực kỳ mảnh và rất nhạy cảm với nhiệt. Nếu mỏ hàn quá nóng, dây sẽ tan chảy ngay lập tức; nếu không đủ nóng, mối hàn sẽ không giữ được, không chịu được trọng lượng. Các nghệ nhân phải đo lường với độ chính xác đến từng mili giây. Hàng chục nghìn điểm hàn được tạo ra, từng điểm một, với mỗi lần tiếp xúc giữa mỏ hàn và dây kim loại.
Tượng Tôn Ngộ Không bằng dây thép này không phải là sản phẩm của một cá nhân. Đằng sau nó là cả một hệ thống hợp tác hoàn chỉnh của các nghệ nhân — một nỗ lực phối hợp bao gồm các nhà thiết kế, người tạo hình, người kéo dây và các chuyên gia khác. Từ bản vẽ thiết kế đến khung ba chiều, từ việc sắp xếp mật độ dây để thể hiện khối lượng và kết cấu, đến việc uốn và hàn chính xác — đây là di sản nhiều thế hệ của nghề "tạo hình ba chiều bằng khung dây" của đèn lồng Zigong.
Với hơn ba mươi năm kinh nghiệm dày dặn trong ngành, Hualong Technology luôn đề cao giá trị thủ công. Trong quá trình tạo ra tượng Võ Ngự bằng dây thép, không hề có cánh tay robot trên dây chuyền lắp ráp — chỉ có kìm và đèn hàn trong tay những người thợ thủ công lành nghề. Không có lối tắt chỉ bằng một cú nhấp chuột — chỉ có sự theo đuổi không ngừng nghỉ hướng đến sự hoàn hảo thông qua vô số lần chỉnh sửa. Khi hình dáng của Võ Ngự dần hiện ra từ sự tương tác giữa dây thép và tia lửa hàn, những gì chúng ta thấy không chỉ là sự hồi sinh của một nhân vật biểu tượng, mà còn là sự thể hiện thầm lặng nhưng sâu sắc tinh thần thủ công của Hualong Technology.
Thời gian đăng bài: 03/07/2026
